Een koppositie brengt verwachtingen en druk met zich mee. Tegenstanders lijken vaak een tandje bij te schakelen tegen een topploeg en supporters van Excelsior herinneren zich genoeg cruciale misstappen. In aanloop naar de uitwedstrijd tegen FC Emmen – waarin Excelsior de Drentse ploeg op negen punten kan zetten – kan de ploeg een voorbeeld nemen aan de ontmoeting van 12 november 1988.
Het seizoen 1988-1989 heeft vooralsnog opvallende parallellen met nu. Ook toen verloor Excelsior nauwelijks in de eerste seizoenshelft, hield het vaak de nul en verspeelde het de eerste periodetitel. Zoals journalist Wim Huisman van Het Vrije Volk 36 jaar geleden schreef: “De rol van gedoodverfde winnaar is Excelsior niet op het lijf geschreven. Zodra de Rotterdammers op grond van hun kwalitatieve superioriteit of hun status van topploeg (…) verplicht zijn de buit binnen te halen, hapert de machine.”
Geen champagne
Die kwetsbaarheid werd pijnlijk duidelijk in oktober 1988, toen Excelsior uit de KNVB-beker werd geknikkerd door amateurclub VVOG. Een week later bleef het tegen NAC Breda 1-1 en bleven de twintig bossen bloemen en de champagne voor het beoogde periodekampioenschap onaangeroerd. Toch was trainer Joop van Daele optimistisch: “Vier periodes als deze en je bent er ook.”
Enkele weken later, halverwege november, had Excelsior pas één keer verloren en stond het tweede achter Vitesse – op verliespunten zelfs eerste. Na een overtuigende 5-0 zege tegen De Graafschap volgde een uitwedstrijd bij de zwalkende hekkensluiter FC Emmen, een duel dat een topploeg eigenlijk alleen kon verliezen.
Verslapte concentratie
Het verliep inderdaad moeizaam op De Oude Meerdijk, waar Excelsior passief speelde en veel balverlies leed. Hoewel spits Michel van Wattum hard werkte, waren de flankspelers Dennis Valentijn en Bart Latuheru te afwachtend. Het lag volgens trainer Van Daele niet aan werklust, maar wel aan verslapte concentratie.
Verdedigend had Excelsior weinig te duchten van een zwak FC Emmen, waarvan de halve basis een half jaar eerder nog amateur was. Maar twee keer konden Steve Wasiman en Ton Pronk niet voorkomen dat doelman Carlo l’Ami aan het werk moest. Beide kansen werden een kwartier voor tijd om zeep gebracht en de 1-0 van Henk van Goozen – die eveneens een mindere dag beleefde – tien minuten na rust bleek voldoende.
Wapenen tegen inzet
Van Daele was na afloop nuchter: “Het is toch mooi meegenomen, als je slecht voetbalt en toch twee punten verovert. Onze hoge positie op de ranglijst werkt nou eenmaal motiverend op de tegenstander. Je moet je wapenen tegen hun inzet, anders kom je in moeilijkheden.”
Excelsior greep door de zege de koppositie in de reguliere stand én de periodestand, maar het optimisme van de trainer bleek ongegrond. Het team eindigde dat seizoen zonder periodetitel als derde en had niets in te brengen in de nacompetitie. Laten we hopen dat dit scenario zich 36 jaar later niet zal herhalen.