Is er in een jaar waarin Excelsior in één keer terugkeerde in de eredivisie en voor het eerst uit bij Ajax won nog een derde plekje vrij in de geschiedenisboeken? Een zege op PEC Zwolle in de laatste wedstrijd van 2025 zou zaterdagavond een uitzondering zijn op de traditionele Kralingse decemberdip.

De vorm: twee uitersten

Woudestein is het stadion waar dit seizoen de minste doelpunten vallen, terwijl uitwedstrijden van PEC Zwolle juist de meest doelpuntrijke duels opleveren. Hoe pakt dat contrast zaterdagavond uit? In thuiswedstrijden van Excelsior vielen slechts vijftien goals. In uitduels van PEC werden daarentegen al 38 doelpunten gemaakt, slechts twee minder dan Excelsior in het hele seizoen.

Excelsior staat na vijftien wedstrijden op 16 punten, evenveel als in de laatste drie eredivisieseizoenen. De Kralingers spelen voor het eerst sinds 2003 drie thuiswedstrijden op rij op het hoogste niveau. De eerste acht thuisduels van dit seizoen leverden negen punten op (alleen Telstar presteert thuis slechter) met slechts zes goals voor en negen tegen. Alleen in 1971 en 1972 bolde het net op Woudestein nog minder vaak (respectievelijk negen en tien keer).

PEC Zwolle kent een wisselvallig seizoen. De Zwollenaren wonnen de eerste twee wedstrijden, wachtten daarna negen duels op een zege, maar herpakten zich na de 8-2 nederlaag bij Heracles met tien punten uit vijf wedstrijden (W3 G1 V1). PEC was daarvoor tot de gevarenzone gezakt, maar staat met 19 punten weer vijf punten los. Zes van die punten werden buitenshuis behaald (W1 G3 V4). PEC won op 15 augustus alleen de eerste uitwedstrijd van het seizoen (0-2 bij Telstar) en kreeg daarna in alle zeven uitduels minstens twee tegendoelpunten.

Waarop letten: decemberdip

Eredivisievoetbal in december en Excelsior is geen goede combinatie. Als de winter ingaat, lijkt traditioneel ook de Kralingse dip aanstaande. Van de 77 wedstrijden in december op het hoogste niveau won Excelsior er maar vier: in 1979, 2002, 2007 en 2017 (G24 V49). FC Groningen was acht jaar geleden de laatste tegenstander die met lege handen stond na een decemberduel tegen Excelsior (2-0 winst).

Excelsior behaalt gemiddeld 0,47 punten per eredivisiewedstrijd in december. In geen enkele andere maand (met minstens vijf wedstrijden) ligt dit gemiddelde nog lager. In september, de volgende maand met de minste prestaties, ligt dit gemiddelde met 0,75 zelfs een stuk hoger. Om met nog maar een vergelijking te komen: in alle andere maanden met eredivisievoetbal won Excelsior minstens vier keer vaker dan in december.

De laatste wedstrijd van het kalenderjaar is dan ook geen succes voor Excelsior. Sterker, geen van de zeldzame decemberzeges was in de laatste wedstrijd voor de winterstop (G9 V15).

Op wie letten: reddende engel Van Gassel

Waar zou Excelsior staan met een andere doelman? Als één speler de Kralingers door de eerste seizoenshelft heeft gesleept, dan is het Stijn van Gassel. Geen andere eredivisiekeeper heeft een hoger reddingspercentage dan de bijna 80 procent van Van Gassel.

In de minuten waarin Van Gassel onder de lat stond (1.110 minuten in dertien wedstrijden) kreeg Excelsior 74 schoten op doel tegen. Zestien daarvan leverden een doelpunt op in de overige 58 gevallen bracht Van Gassel redding.

Daarmee redde de doelman al genoeg punten voor Excelsior. Zo werden de wedstrijden tegen FC Twente, NAC Breda en Fortuna Sittard allemaal met 1-0 gewonnen. Daarnaast zorgde Van Gassel ervoor dat Excelsior slechts met kleine cijfers verloor. Dat kan aan het einde van het seizoen van groot belang zijn, want twee jaar geleden moest Excelsior op doelsaldo de nacompetitie in.

Onderling resultaat: angstgegner

Als het fenomeen ‘angstgegner’ bestaat, is PEC Zwolle er één voor Excelsior. Van de huidige eredivisieclubs is PEC Zwolle naast de traditionele top-drie en FC Utrecht de club waartegen Excelsior thuis historisch de minste punten behaalt (gemiddeld 0,9). 

Excelsior-PEC werd dertien keer eerder gespeeld op het hoogste niveau (W3 G3 V7). Excelsior won alleen in 1980 en tweemaal in 1984. Die laatste keer, op 10 oktober 1984, werd het wel 5-0 en dat is de-op-twee na grootste eredivisiezege van Excelsior. De goals kwamen 41 jaar geleden, naast een eigen doelpunt, van Henk van Goozen en Nico Jalink (beiden twee keer).

De laatste vier thuiswedstrijden tegen PEC Zwolle leverden geen punten op. De vorige ontmoeting op 22 oktober 2023 eindigde in 2-4. Op 1 mei 2016 hield Excelsior voor het laatst een punt over aan het treffen. Het werd toen in de voorlaatste speelronde 2-2, waardoor Excelsior rechtstreekse handhaving weer in eigen hand kreeg en een week later een nieuw eredivisieseizoen veiligstelde.